Lừa đảo khi mua bán đất tại Việt Nam: 7 dấu hiệu thường gặp và cách xác minh chủ đất thật

Với nhiều gia đình, mua đất là khoản chi lớn nhất trong đời. Tiền lớn, giấy tờ nhiều, nên cũng là chỗ dễ bị lừa nhất nếu mình vội.

Gia đình chúng tôi có đất nhiều năm và đã gặp đủ kiểu người mua, người bán, người “dẫn khách”. Bài này ghi lại những tình huống hay gặp và những gì một người mua bình thường tự kiểm tra được. Áp dụng cho đất của bất kỳ ai, kể cả đất của chúng tôi.

Phần lớn rắc rối đến từ việc bỏ qua bước cơ bản

Phần lớn người mất tiền vì bỏ qua mấy bước rất cơ bản: không đối chiếu người bán với sổ, không hỏi quy hoạch, hoặc cọc vội vì sợ “mất lô đẹp”. Tiền đã chuyển thì đòi lại rất mệt.

Nguyên tắc đơn giản: người bán nói gì thì phải kiểm chứng được bằng giấy tờ hoặc tại cơ quan nhà nước. Điều gì không kiểm chứng được thì chậm lại.

7 kiểu lừa đảo và rủi ro hay gặp

1. Sổ đỏ giả hoặc bị sửa

Sổ đỏ có thể bị làm giả hoặc tẩy sửa. Bản photo, kể cả bản trông như đã công chứng, chưa nói lên được gì. Chỉ thông tin tra tại Văn phòng đăng ký đất đai mới đáng tin.

2. Người bán không phải chủ

Người rao có thể chỉ là người được nhờ bán, người thuê đất, hoặc cò không có giấy ủy quyền. Luôn so tên và số CCCD của người bán với tên trên sổ.

3. Một thửa bán cho nhiều người

Cùng một thửa nhận cọc của vài người trong thời gian ngắn. Vì vậy nên công chứng hợp đồng đặt cọc và làm chuyển nhượng dứt điểm, đừng để kéo dài.

4. Giá rẻ bất thường, kèm hối thúc cọc

Giá thấp hơn hẳn xung quanh, lại bảo “cọc ngay kẻo mất”, thì nên dừng lại. Hối thúc là cách để bạn không kịp kiểm tra.

5. Đất đang thế chấp, tranh chấp hoặc bị kê biên

Đất có thể đang thế chấp ngân hàng, đang tranh chấp hoặc bị hạn chế giao dịch. Nhìn sổ không thấy được, phải tra mới biết.

6. Đất dính quy hoạch, hành lang

Đất nằm trong quy hoạch đường, công trình công cộng, hành lang suối hay đường điện có thể không xây được, không chuyển mục đích được. Phải hỏi ở địa phương.

7. Diện tích, ranh giới thực tế khác sổ

Diện tích trên sổ, mốc ngoài thực địa và phần đất người bán chỉ cho bạn xem không phải lúc nào cũng khớp. Đi xem tận nơi và đối chiếu ranh trước khi quyết.

Tự xác minh chủ đất và pháp lý

Không cần là chuyên gia. Mấy bước sau đã loại được phần lớn rủi ro:

• So người bán với sổ. Xem CCCD của người đứng tên và so đúng với sổ. Nếu bán qua ủy quyền thì xem văn bản ủy quyền có công chứng.
• Tra tại Văn phòng đăng ký đất đai. Ở đây xác nhận được sổ thật hay giả, ai đang là chủ, đất có thế chấp hay biến động gì không.
• Hỏi quy hoạch và tranh chấp. Hỏi UBND xã, phường hoặc cơ quan đất đai. Hỏi thêm hàng xóm về ranh giới, lối đi.
• Xem đất tận nơi. So mốc giới, đường vào, hiện trạng với sổ và với tin rao.
• Công chứng hợp đồng. Cả đặt cọc lẫn chuyển nhượng, đừng chỉ viết tay.
• Đừng chuyển tiền vội. Người bán đàng hoàng sẽ không bắt bạn bỏ qua các bước trên.

Với đất của chúng tôi

Lô nào chúng tôi rao cũng có ảnh sổ (đã che thông tin cá nhân), vị trí trên bản đồ và các lưu ý pháp lý ghi ngay trong tin đăng. Chúng tôi vẫn mong bạn tự đi tra như hướng dẫn ở trên.